Sách và Người

Một bìa sách Mưa vẽ, 2010.

Sách có nhiều điểm giống người. Tiếng nói của sách là âm thanh vang vọng của cuộc đời một con người. Duyên gặp một cuốn sách hay cũng giống như duyên gặp một người bạn quý. Không phải cứ mua là được, đọc là được. Mà phải đầy đủ điều kiện tinh thần, khi dòng chảy cuộc sống đặt mình vào đúng vị trí đó, cầm đúng cuốn sách đó, để đúng những dòng chữ đó cộng hưởng với lòng mình ở đúng thời điểm đó trong một mối giao cảm thân thương không gì khác làm được. Đó mới là “gặp” một cuốn sách.

Sách cũng có nhiều điểm khác người. Mình có thể yêu quý nâng niu sách, rồi bỏ đi một mạch vài năm sau trở lại, sách vẫn không nề hà. Nhưng sách cũng chẳng lớn lên. Nếu vài năm sau mình đã trưởng thành hơn so với lúc mình yêu sách, thì sách trở nên nhạt nhẽo, tầm thường, vô vị. Tất nhiên, sách cũng không lấy đó làm điều. Sách lại lặng lẽ đi tìm những người đang lớn khác. Lại có những sách đợi mình lớn lên, đợi mình thấy cái hay mà lúc vội vàng mình chưa thấy. Dù sao mặc lòng, lúc nào sách cũng tĩnh lặng hơn, và kiên nhẫn hơn.

Sách rất trung thực, như một tấm gương trong vắt. Sách cho thấy ai là người kỹ lưỡng, chỉn chu. Ai khác hời hợt, nhạt nhẽo. Ai khác giả dối, xu nịnh. Ai chắt từng giọt máu của mình lên trang giấy, ai copy-paste chỉ để làm tác giả. Ai tự do, ai sợ hãi, ai tức giận, ai an nhiên. Vàng thau lẫn lộn, như người. Nhưng cũng như người, quan sát đủ, thì thấy rõ.

Như một con người đã hoàn toàn là bản thân mình, một cuốn sách độc đáo trọn vẹn rất khó để phân loại. Đặt “Hoàng Tử Bé” vào đâu đây, sách thiếu nhi hay người lớn, sách triết hay sách văn? Đặt sách Bùi Giáng vào đâu đây, thơ hay văn, tôn giáo hay triết học, cổ điển hay hiện đại, Đông Phương hay Tây Phương? Ngược lại, những cuốn sách dễ dàng để lọt vào trong một thể loại, thường chỉ là một mảnh vụn, một sự quy thuận và chia tách, không chỉ cho dễ đọc, mà còn trong chính cách sống của người viết nữa.

Phân loại sách có lẽ cũng như phân loại người, không nên theo trình độ, theo đề tài, theo độ hiểu biết, theo độ nổi tiếng, mà chỉ nên theo đúng một tiêu chí thôi: sức sống. Có những trang sách nơi dòng chữ chảy trôi phập phồng những nhịp đập nóng hổi, và những trang sách nơi chữ nằm chết đứ đừ, bốc lên một thứ mùi mốc meo lưu cữu, hoặc uốn éo màu mè những tấm mặt nạ rẻ tiền, cố gắng che đậy sự trống rỗng chết chóc.

Nhân nói chuyện thể loại, thì không hề có “fiction” với “non-fiction”. Hầu hết sách đều là hư cấu cả. Lịch sử: hư cấu. Khoa học: hư cấu. Tôn giáo: hư cấu. Rất hiếm những cuốn sách chân thực nhất và minh triết, những cuốn sách nói về SỰ THẬT. Làm sao để tìm những cuốn sách đó, lại phải tùy duyên.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s