Bùi Giáng

Tranh Đinh Cường, 1998

Nếu đọc Bùi Giáng bằng con mắt thông thường, sẽ thấy nhiều trang ông viết nhăng viết cuội, viết tràng giang đại hải, viết “liên tồn lai láng”, viết “song trùng tịch hạp lai rai”. Ông gọi tên từ Marilyn Monroe tới Heidegger, từ Nguyễn Du tới Nhất Hạnh, từ Zarathustra tới… Bùi Giáng. Dòng trước ông kêu chép thơ, dòng sau ông bảo thơ cháy hết rồi nên không chép nữa. Trang trước ông đang ở cõi uyên nguyên tinh thể, trang sau đã thấy ông tồn lưu lộn lời. Vậy mà trước 1975, ông viết cái gì cũng có người in, cũng có người đọc. Vì ông là Bùi Giáng, một trong những Thi sĩ Thiêng liêng (Poeta Sacer) cuối cùng của Việt Nam và thế giới. 

Đó là thời mà viết sách và in sách còn là một cái gì được coi trọng, thơ văn còn là một thế giới tinh thần cao nhã, viết ra một Lời được người khác lắng nghe còn là một cái gì thiêng liêng, và người viết còn hoàn toàn xứng đáng với tầm ảnh hưởng và sự nổi tiếng của họ. Còn bây giờ, giữa (hay cuối?) mùa đông của nhân loại, trật tự thiêng đảo lộn, đít lộn lên đằng đầu, giun sán mong ngày hoá bướm. Những loài thấp kém, bẩn thỉu, hèn hạ vốn được sinh ra để sống trong hang hốc, giờ chui lên đòi được lắng nghe. Và đúng là chúng được lắng nghe: triệu triệu vi khuẩn vỡ oà nô nức đi theo chúng. 

“Không có gì ghê gớm, họ nói. Tất cả mọi người đều có thể trở thành kẻ cai trị, đều có thể trở thành linh mục, thành bác học, nghệ sĩ. Tất cả chúng ta đều như nhau. Tất cả chúng ta đều biết tất cả, và nếu chúng ta không biết, chúng ta học. Như thể tính chất vua chúa, tính chất đại quý tộc và tính chất tăng lữ đều có thể học được. Khi các vị vua nghe thấy điều này, họ thoái vị; các linh mục, các nhà bác học, các chính khách đều làm như vậy. Một vài người khác cất tiếng, họ liền bị xé xác. Những người còn lại bèn bảo: nếu các anh cần quyền lực, thì các anh hãy thành kẻ cai trị đi; nếu các anh cần thành quý tộc, thì các anh hãy thành quý tộc đi. Làm sao khác được?”

Thi sĩ Thiêng liêng, trích tập tiểu luận “Câu chuyện vô hình và Đảo”, Hamvas Béla, Nguyễn Hồng Nhung dịch.

Chỗ này đành chép thơ Tuệ Sỹ:

“Từ núi lạnh đến biển im muôn thuở
Đỉnh đá này và hạt muối đó chưa tan
Cười với nắng một ngày sao chóng thế
Nay mùa đông mai mùa hạ buồn chăng
Đếm tóc bạc tuổi đời chưa đủ
Bụi đường dài gót mỏi đi quanh
Giờ ngó lại bốn vách tường ủ rũ
Suối nguồn xa ngược nước xuôi ngàn”

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s