vỏ dừa

Mi có thể cầm lấy tay nàng

Và cho nàng xem cách mi khóc

Giải thích cho nàng điểm yếu của mi để nàng hiểu

Rồi lăn ra mà chết

Mi có thể ra những quyết định đầy dũng cảm

Trước khi sụp đổ trong lòng

Dành thời gian van xin sự cho phép của mọi người

Rồi chạy trốn

Mi có thể ngồi trên ống khói

Với lửa đốt dưới đít

Chẳng cần biết mi đang làm gì hay đợi ai

Nhưng nhỡ có ai hỏi

Nói với họ, tôi đang liếm vỏ dừa,

Và chúng tôi đang ngồi chơi thôi.

Nói với họ, Chúa vừa ghé qua đây để xá tội cho chúng ta,

Và xóa giúp chúng ta nỗi nghi ngờ.

Mi có thể ôm mớ trứng của nàng

Nhưng giỏ của mi có lỗ thủng

Mi có thể nằm giữa hai chân nàng và tìm

Nói với nàng mi đang kiếm linh hồn nàng

Mi có thể chờ đợi thật lâu

Nhìn tấm thân đã phân hủy của mi biến thành than đá

Nhưng thời gian có tính lây lan

Và ai cũng đang già đi hết cả

Thế nên mi có thể ngồi trên ống khói

Với lửa đốt dưới đít

Chẳng cần biết mi đang làm gì hay tìm chi

Nhưng nhỡ có ai hỏi

Nói với họ, tôi đang nấu vỏ dừa,

Và chúng tôi đang ngồi chơi thôi.

Nói với họ, Chúa vừa ghé qua đây để xá tội cho chúng ta,

Và xóa giúp chúng ta nỗi nghi ngờ.

Untitle

Naoki Urasawa, tác giả của bộ truyện tranh Monster, từng viết một bộ truyện tranh khác dài hơn, tham vọng hơn, chưa từng xuất bản ở Việt Nam, là bộ 20th Century Boys. Trong bộ này, có một con rô-bốt khổng lồ, trông bề ngoài rất hoành tráng và hùng mạnh. Nhưng nếu chỉ cần nhìn ra đằng sau lưng nó, sẽ thấy một mớ rác rưởi bùng nhùng, tả tơi toàn là giẻ rách, sắt vụn. Con rô-bốt ấy, theo chỗ tôi hiểu, là ẩn dụ mạnh mẽ cho cái gọi là nền văn minh của con người. Nền văn minh này, và hầu hết những gì nó sản xuất ra, chỉ tạo nên được những giá trị ghê gớm bóng bẩy trên bề mặt, để hù dọa những kẻ nhát gan, để lừa bịp những kẻ tham lam ngu muội. Ở bên trong – ở đằng sau – thảy đều đang lung lay và thối rữa.


Tôi viết những dòng này khi thấy khắp nơi quanh mình những con rô-bốt được dựng lên, được nuôi lớn, và từ bên trong mùi hôi thối bốc lên nồng nặc. Chẳng cần nhìn, chỉ cần ngửi, có thể nghe mùi rác rưởi, mùi của thoái hóa, của băng hoại, của sự sa đọa, của sự giả tạo, độc ác, ngu si, của mọi phần tối tăm nhất của con người. Có những nơi, những phần này được đắp điếm tốt hơn, trang điểm mỹ miều hơn, xịt nước thơm kỹ càng hơn. Có những nơi, chúng cứ lòi ra một cách thô lậu, vì những con rô-bốt xịn nhất cũng vẫn còn chưa đủ tinh vi. Hoặc chỉ đơn giản là chúng chẳng thèm quan tâm, bởi cư dân chốn ấy vốn sinh ra đã dễ dãi và thờ ơ.


Khi cơ thể gặp chất độc qua đường tiêu hóa, nó tạo ra phản ứng nôn mửa để đẩy chất độc ra ngoài. Sự độc hại của cái gọi là nền văn hóa/văn minh này chảy tràn vào từ mọi ngõ ngách, mà việc viết ra mấy dòng này chỉ là nỗ lực tuyệt vọng để thải độc. Cần phải rất, rất mạnh để có thể sống ở trong vũng bùn này, rồi chuyển hóa nó thành hoa sen. Thường, bùn chỉ tạo thêm bùn. Giống như chuyện những con khỉ trên đảo cứt.


Không buồn, cũng chẳng phải cay đắng hay bi quan, chỉ là một cảm giác trống rỗng, đứt gãy, khô nẻ. Cảm giác đối diện với sự thối rữa của con người, kẻ đã lỡ nhìn xuyên qua những lớp vỏ lấp lánh. Cảm giác của một người trên sa mạc khác như thế này – Saint Éxupéry đã kể lại điều đó. Cảm giác của kẻ dưới giếng của Murakami, hay tên dưới hầm của Dostoevsky, hay gã lang thang của Hesse, cũng đều không như thế. Không một nhân vật nào diễn tả được cảm giác này, vì chưa ai từng sống ở nơi đây, trong bối cảnh này, thời đại này.


Chỉ rất ít người hiểu được cảm giác này. Đó hầu hết là những con bệnh tinh thần. Số còn lại, những kẻ không hiểu, và nhiều kẻ không bao giờ hiểu, cũng là những con bệnh nặng, chỉ là theo một kiểu khác. Không ai lành mạnh nổi nơi đây.


Thứ duy nhất đứng đối diện với con rô-bốt trong 20th Century Boys là một chàng nhạc sĩ lang thang, tóc tai bù xù râu ria lởm chởm, người chỉ có mỗi một vũ khí là cây đàn, kẻ một mình quyết tử với con quái vật khổng lồ kia bằng bài hát duy nhất của mình. Nhưng chuyện kể thì chỉ để kể chuyện vậy thôi. Sau đó, mọi thứ vẫn cứ tiếp tục, trái đất vẫn quay, khi còn có thể.

Parasite: Ký Sinh Trùng hay Đại Hồng Thuỷ?

Trong lúc xem Parasite, những lời này của Hamvas Béla không tránh khỏi vang lên và ngân dài trong óc não:

“Trong con người vô thức nổi lên, trong xã hội, đám đông xuất hiện. Đây là một dạng di dân mới, là sự đột nhập thẳng thừng của sự tàn bạo. Tình thế không chỉ thay đổi từ bên ngoài; mà trạng thái tâm lý con người cũng bị đảo lộn cùng sự xua đuổi những cá nhân ưu tú và có vị thế cao hơn. Những gì đã từng ở trên, rơi xuống dưới, những gì từng ở dưới  giờ nổi lên trên. Vô thức lên trên và ý thức xuống dưới. Tri thức không ở trên, mà là bản năng, không phải ánh sáng, mà là sự tăm tối, không phải paradiso, mà là inferno, không phải thứ phát triển mà là thứ thấp kém, không phải trật tự và sự tử tế, mà là sự hỗn loạn và dục vọng. Không phải thứ tư duy có ý thức, mà là một  thứ cặn bã (reziduum) và thần tượng( mitosz). Bởi vậy trong sự chọn lựa, trong cách đánh giá các giá trị, trong thứ bậc và trong nhu cầu xuất hiện một trật tự đảo lộn.

Một tai họa giống như thế này chỉ xảy ra với con người khi nạn hồng thủy tràn ngập quả đất, và loài người chìm xuống biển. Nhưng lúc đó sự chết chìm này chỉ là bên ngoài, như nạn di dân cũng chỉ là bên ngoài: ngày nay con người chết chìm trong sự vô thức riêng của bản thân mình và của đám đông riêng của xã hội mình. Biển chính là sự vô thức, và sự vô thức chính là biển. Nạn hồng thủy chính là sự chết chìm trong cái vô thức. Ngày hôm nay chúng ta đang sống trong nạn hồng thủy từ bên trong.”

Đại hồng thủy đang nhấn chìm mọi thứ. Nhưng sẽ là vô ích, nếu mong đợi người Việt Nam có thể hiểu và miêu tả tình thế bi đát của chính họ, giống như người Hàn, hay các dân tộc có khả năng tự vấn khác, đang làm. Mặt tốt của vấn đề? Họ có thể sống nhẹ nhàng vui vẻ cho đến tận hơi thở cuối cùng.

Đừng!

Đừng đút tay vào ổ cắm!
Đừng uống nước bể bơi!
Đừng liếm con mèo!

Nếu bạn còn nhớ, thì bạn cũng lớn lên cùng với những câu lệnh tương tự như thế. Và nếu trí nhớ của bạn tốt hơn nữa, bạn sẽ nhớ rằng từ thuở ban sơ, đâu đó trên Thiên Đàng, ông cố tổ của chúng ta cũng đã được dặn rằng đừng ăn trái cấm. Đừng! Thế rồi chúng ta vẫn có mặt ở đây. Bảy tỉ rưỡi đứa. Đứa nào cũng lớn lên với những câu lệnh “đừng”.

Nhưng đừng là đừng thế nào? Chơi nhau à? Bày ra trước mắt rồi bảo đừng ăn, đừng chơi, đừng làm, đừng ghét, đừng yêu, đừng xây, đừng phá, thì quá bằng bảo đừng sống nữa? Thế thì đừng đẻ tôi ra? Đẻ tôi ra, tôi sống nhăn răng ra đây rồi thì cứ nhất định bảo đừng, tóm lại các người muốn gì?

“Chúng ta muốn ngươi được là chính ngươi.” – Họ nói.

“Thì tôi đang là chính tôi đây.” – Tôi nói.

“Nhưng đừng theo cách ấy.” – Họ nói.

“Ơ cái ĐKM*%&Ư$^*Ư&Ư&Ử@#@$.” – Tôi nói.

“Và đừng chửi bậy.” – Họ nói.

Làm sao để bớt buồn vào buổi tối

Đùa đấy. Làm gì được mà làm. Làm gì thì cũng chỉ để tránh, để che đi, để không phải cảm thấy. Nhưng cơn buồn đâu có đi đâu. Nó cứ lặng lẽ ở đó, và đợi.

Đợi mình nhận biết là nó tồn tại. Đợi mình cảm thấy nó, trò chuyện với nó. Đợi mình không vội, không sợ, không trốn tránh. Đợi mình thôi không còn coi nó là hiểm hoạ hay kẻ thù.

Đợi mình kiên nhẫn ở lại, một lúc thôi, một vài phút, một vài ngày, một vài kiếp, tất cả thời gian cần thiết, trước khi nó tan đi, theo cách giọt sương tan vào trong tia nắng ban mai.

Làm sao để bớt cô đơn vào buổi sáng

Mỗi sáng bạn thức dậy, ngầy ngật ngái ngủ, mệt mỏi nặng nề, bạn lê bước vào nhà vệ sinh, cảm thấy cô độc chán chường, phân ly tách biệt với thế giới.

Bạn đâu biết rằng, khoảnh khắc bạn đặt bờ mông của mình xuống bàn cầu, cũng là lúc bạn đang kết nối với 7 tỉ rưỡi bờ mông khác, không bờ nào giống hệt một bờ nào, đang làm cùng một công việc, qua một mạng lưới mênh mông của những bồn cầu và bể phốt, những đường ống và hầm chứa, những cầu tõm và bờ bãi hồn nhiên.

Cái mạng lưới ẩn mật ấy, lớn rộng hơn bất kỳ mạng xã hội nào, cần thiết hơn bất kể công nghệ tiên tiến nào khác, đang ngày đêm cần mẫn kiên trì kết nối chúng ta. Hãy nhớ lấy điều kỳ diệu ấy, mỗi khi bạn thấy cô đơn, nhất là những lúc đi cầu.

Endgame: nhìn từ Việt Nam

Bằng một phong thái đĩnh đạc, trên nền nhạc bi tráng hào hùng, Thanos từ từ đưa Găng Tay Vĩnh Cửu lên, trước khi búng tay kết thúc, thong thả đưa ra một kết luận đầy tính triết học-tâm linh:

Ta là… điều không thể tránh.

Nhưng có búng tay bao nhiêu thì vẫn chưa kết thúc, bởi toàn bộ đá Vĩnh Cửu đã chuyển sang một bàn tay khác. Đến lượt Tony Stark từ từ đưa tay mình lên, thủng thẳng buông một vế đối vô tiền khoáng hậu:

Ta là… Iron Man.

Đây là câu thoại hàm hỗn thênh thang nhứt trong lịch sử các câu thoại của Holywood. Bởi nó tóm gọn toàn bộ tinh thần, toàn bộ tâm thế, toàn bộ thái độ sống không phải chỉ của một Iron Man, không chỉ của đế chế điện ảnh tạo ra Vũ trụ Marvel, mà là thái độ chung của toàn bộ loài người, loài động vật mà người Mỹ tự trao cho mình cái quyền đại diện. Đó là thái độ tự phụ ngông cuồng của con người trước thiên nhiên, và ý chí gan bướng lỳ lợm của hắn trước vũ trụ. Hắn không màng gì mạng sống của chính mình đã đành, hắn cũng chẳng màng chi số phận hẩm hiu của hành tinh hay nhân loại (như hắn vẫn rất mực khăng khăng thuyết phục mình và người khác). Cái hắn quan tâm? Là chính hắn. Căn tính hắn, bản ngã hắn, sự thật của hắn: niềm tin của hắn vào cái mà hắn cho là đúng, là hay, là tốt đẹp. Dù có tiêu hủy đến hạt bụi cuối cùng trong vũ trụ, thì hắn vẫn phải khẳng định cho bằng được, tao đây, tao nè, tao đã đến đây và tao đã làm điều ấy đó, rồi sao?

Còn người Việt Nam? Người Việt Nam lũ lượt kéo nhau ra rạp, lũ lượt góp tiền cho Marvel tiếp tục mần thêm phim, và, búng nhẹ tay trước khi uống cốc trà sữa thứ ba trong ngày, người Việt Nam hềnh hệch mà rằng:

Ta là… cái đéo gì cũng được. Hihi.